وادی هنر

کوروش حسینی : هر نوشته یی را نمی توان شعر گفت

مقاله کوروش حسینی در مورد شعر

هرزبان موزونی شعر و هر شعری ؛ موزون نیست ….  هر ناظمی ضرورتا شاعر نیست !

 

شعر قدمت زیادی دارد . ابتدایی ترین انسانها آز آن استفاده و انسان ها یپیشرفته آن را ترویج داده اند. برای یادگیری هر چیز، نیاز به آموزش و مطالعه در آن ضروری است. بواسطه همین امر ؛ اگر شاعر بر مبنای اینکه نیاز به آموزش ندارد و با این توجیه که احساسات خود را بی واسطه به روی کاغذ بیاورد باید یاد آور شوم که این کار قبلا توسط انسانهای بدوی انجام شده وبه این می ماند که برقی که قبلا ادیسون آن را اختراع کرده ما در حال حاضر درصدد برآییم دوباره آن را اختراع کنیم .

شاعر برای مخاطبش یک تجربه پر از مفهوم است .

در دوره افلاطون . شعر به منزله مخدرات احساسی که هیچ بار معنایی، رو به شناخت هستی ندارد استنباط می شد ، اما امروزه با ایجاد فضاهای ویژه ای که در آن ایجاد شده است ، شعر همسنگ فلسفه پیش می رود و در بعضی مواقع  ، خواننده را مبهوت رقص تعقل و احساس می کند.همه این امور وابسته و مستلزم ابزارهایی است که شاعر بواسطه این ابزارها و با اتکا به تجربه  قرن های گذشته ، اثری بدیع و فنی خلق می کند.

 

شعر فشرده ترین و متمرکز ترین شکل ادبیات است.شعر با کمترین لغات بیشترین مضامین را انتقال می دهد.

 

با  نگاهی دوباره به جمله بالا و دقت در آن می فهمیم شاعر با کار سختی روبروست. ادبیات و بخصوص درفن شعر ، نوشتن هر کلمه برای نویسنده مسولیت است .شاید در نگاه اول این سوتفاهم ایجاد شود که ادبیات آنقدر سیال و جاری است که نیازی به فرمول های دقیق و از پیش تعیین شده ای نباشد اما به واقع اینطور نیست . ما در ادبیات هم با فرمول هایی دقیق و از پیش تعیین شده ای طرف هستیم که طی تجربیات بزرگانی چون  ؛ رودکی – حافظ – مولانا – خیام – نیما – شاملو و…. به دست آورده ایم.

حال سوال اینجاست وظیفه شاعر ماندن در گستره زبانی آنهاست ؟ و اگر اینگونه باشد آفرینش چگونه بوجود می آید ؟

جواب شما در اسامی بزرگانی که ذکر شده و تنوع سبکی هرکدام به شیوه های مختلف ، هویداست (به عنوان مثال :  اشعار* حافظ * به لحاظ سبک وغیره اصلا شباهتی به شعرماقبل خود * رودکی * ندارد ). هر کدام از بزرگان در دوره ای تحت تاثیر اساتید و یا  اثر ، کسانی دیگر بوده اند . در مرتبت اول یاد گرفته اند چگونه بواسطه این فرمول های از قبل تعیین شده بسرایند وبعد از یادگیری و اشراف به آن ، به مکاشفه خود رسیدند و گونه ای را بوجود آورده اند که  * آفرینش *  نام خواهد گرفت و این سیر تسلسل همچنان ادامه خواهد یافت.

(* شاملو* از تحسین کنند گان بزرگ نیما بوده اما آفرینش اشعار او کاملا با * نیما * به لحاظ عروضی و … فرق زیادی دارد )

ما درمواجه با شعر با ابزاهای ذیل روبرو هستیم :

( هریک در جایگاه خود وبه صورت مستقل  قابل بررسی است وتعریف و تفسیر همه آنها از حوصله این متن خارج است ).

مفهوم –  معنی مجازی – تصویر سازی

صنایع بدیعی : استعاره – تشخیص – مجاز- رمز – کنایه – متناقض نما – اغراق – فرونگری – طنز…

ایما –  معنی و ایده – لحن – شیوه موسیقیایی – وزن و آهنگ – لفظ و معنی – قالب شعری و…

همه اینها برای توقف و جلوگیری ازاستعداد شاعر ساخته و پرداخته نشده ، همه این مواردی که ذکر شده برای کمک به او ست .همه این پله ها به جایی می رسد که خود شاعرهم یکی از پله های محکمی می شود که شاگردی دیگر از او بالا خواهد رفت تا به خلق اثری ماندگار دست یابد . فروتنی هنر در همین است. شعر اصالت دارد و قائم به ذات است و نویسنده خوب ، خودش را بواسطه آن اعتبار می بخشد ودر شرایط معکوس نویسنده دردریای آن پس زده می شود واگرتاریخ مصرف داشته و یا درزایش آن چیزی ناقص و مفلوج به دنیا آورد ، محکوم آیندگان لقب خواهد گرفت . در این زمینه ، ناامیدی خوب بهتر از امید بد،عمل می کند ،  که هر چیزی شعر و هر کسی نمی تواند شاعر باشد .

در هر اموری علاقه مندی – استعداد – آموزش – مطالعه  و … حرف آخر اینکه :

برای پیشرفت و پیروزی سه چیز لازم است . اول : پشتکار   دوم : پشتکار   سوم : پشتکار ( لرد آدیبوری )

 

معرفی کتاب :

 

شعر و عناصر شعری     اثر :     لارنس پرین            مترجم :     غلامرضا سلگی                             انتشارات رهنما

ادبیات داستانی            اثر:     لارنس پرین            مترجم : حسن سلیمانی – فهیمه اسماعیل زاده           انتشارات رهنما

(ساختار ، صدا ، معنی )

فرهنگ و لغت دهخدا     اثر : علی اکبر دهخدا

سبک شناسی             اثر :  محمد تقی بهار 

مجموعه مقالات استاد شفیعی کدکنی در مورد شعر

آشنایی با عروض و قافیه    اثر :  دکتر سیروس شمیسا

در حد امکان و توانایی مطالعه آثار شاعران بزرگ ایران

 

 

 

atreeart.com

 

 

 

 

نوشته های مشابه

9 دیدگاه

پاسخ دادن به یکتا شیروانی لغو پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.