وادی هنر

جشنواره سپاس چیست و چه کرد؟

جشنواره فیلم های سینمایی قبل از انقلاب

نخستین “سپاس” از سینمای ایران

سینما در سال ۱۲۷۶ شمسی و با نظر مساعد «مظفرالدین شاه» وارد ایران شد. منابع تاریخی گزارش می‌دهند که شخص مظفرالدین شاه آن اندازه جذب دوربین فیلمبرداری شده بود که خود نیز از زندگی خواجه‌های درباری یک فیلم تهیه کرده بود. اگرچه افرادی بودند که تلاش می‌کردند سینما را در ایران گسترش دهند اما این صنعت سرگرم‌کننده مدرن در دوران سلطنت قاجار روندی نه چندان پررونق طی کرد. در دوران سلطنت رضاشاه و با پیشرفت همه جانبه کشور، صنعت سینما نیز همگام با دیگر حوزه‌ها پیشرفت کرد. تولید نخستین فیلم ناطق و صدادار ایرانی به سال ۱۳۱۲ بر می‌گردد. فیلم «دختر لر» با کارگردانی «عبدالحسین سپنتا» موفقیتی کم نظیر یافت و بیش از ۲۰۰ روز روی پرده سینماهای تهران بود. در سال‌های بعد و با گسترش صنعت سینما در ایران، در سال ۱۳۴۸ بود که مجله «فیلم و هنر» با مدیریت «علی مرتضوی» تصمیم گرفت جشنواره فیلم «سپاس» را راه بیاندازد که گرچه با همکاری و زیر نظر وزارت فرهنگ و هنر دولت شاهنشاهی برگزار می‌شد اما با این حال جشنواره‌ای غیردولتی محسوب می‌شد. این جشنواره که در اردیبهشت یا خرداد هرسال برگزار می‌شد، تنها فیلم‌های ایرانی را نمایش می‌داد و نیز فیلم‌هایی را برای داوری انتخاب می‌کرد که از فرودین تا اسفند سال گذشته در تهران یا شهرستان‌ها به نمایش در آمده بودند. این جشنواره هدف خود را «تجلیل و تشویق فعالان صنعت سینمای ملی» تعریف کرده بود و سعی می‌کرد در سنجش و داوری فیلم‌های ایرانی نیز این مساله را در نظر بگیرد.

جشنواره سپاس در شش دوره برگزار شد؛ از سال ۱۳۴۸ تا سال ۱۳۵۳. گرچه در منابع مجازی چندان اطلاعاتی از این جشنواره در دست نیست اما در این منبع می‌توان اطلاعات تقریبا تفصیلی از هر دوره به دست آورد. نکته جالب توجه دوره نخست این جشنواره این بود که جشنواره داور نداشت و انتخاب بهترین‌ها که تنها در پنج حوزه انجام گرفت، به عهده خوانندگان مطبوعات گذاشته شد و براساس سی هزار رأی مخاطبان عمومی، برگزیدگان حوزه‌های مختلف انتخاب شدند. عنوان بهترین فیلم این دوره به «سلطان قلب‌ها» تعلق گرفت و عنوان بهترین بازیگر نیز به «محمدعلی فردین» رسید. جالب آن‌که کارگردانی سلطان قلب‌ها نیز با خود فردین بود و از این رو فردین را می‌توان یکه تاز نخستین جشنواره فیلم سپاس دانست. سلطان قلب‌ها که یکی از فیلم‌های ماندگار سینمای ایران است در سال ۱۳۴۷ تهیه شده بود و «لیلا فروهر» – خواننده مشهور ایرانی ساکن آمریکا – نیز که در آن زمان کودک بود در این فیلم بازی کرد.

دوره دوم جشنواره از لحاظ کمی و کیفی رشد و گسترش یافت. کمیته داوران برای انتخاب از میان کاندیدا‌ها تشکیل شد. داوران این دوره «بهروز وثوقی» را به عنوان بهترین بازیگر برای بازی در فیلم «قیصر» انتخاب کردند. خود قیصر نیز به عنوان بهترین فیلم شناخته شد. قیصر از جمله فیلم‌هایی بود که در دوره خود موفقیت بسیار زیادی کسب کرد. «آذر شیوا» نیز برای بازی در فیلم «روسپی» به عنوان بهترین بازیگر زن انتخاب شد. آذر شیوا که از جمله مشهورترین بازیگران زن سینمای ایران به شمار می‌رفت یک سال بعد از این انتخاب در اعتراض به ابتذال حاکم بر سینمای ایران از سینما، کنار کشید و به عنوان اعتراضی نمادین در مقابل دانشگاه تهران مدتی به آدامس‌فروشی پرداخت.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

همچنین ببینید
بستن